| Dự án xây dựng Cơ sở dữ liệu về Chiến lược, Chính sách tài nguyên và môi trường - Sự cần thiết đối với công tác nghiên cứu, hoạch định chính sách |
|
Trang 2 của 10 Sự cần thiết đối với công tác nghiên cứu, hoạch định chính sáchCông tác nghiên cứu, đề xuất và xây dựng chiến lược, cơ chế, chính sách, pháp luật về quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường ở Việt Nam trong những năm gần đây đã có những bước tiến quan trọng, đóng góp tích cực trong công tác quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường cũng như tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Các thông tin, dữ liệu phục vụ cho công tác nghiên cứu, xây dựng chiến lược, cơ chế, chính sách quản lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường rất lớn và đa dạng. Nghiên cứu, xây dựng các chiến lược, chính sách cụ thể để quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường thành công, đáp ứng yêu cầu quản lý và phù hợp với thực tiễn thì các thông tin, dữ liệu làm “đầu vào” cho công tác này thì không chỉ dừng lại trong khuôn khổ 07 lĩnh vực của ngành mà còn bao gồm nhiều thông tin khác nhau như: chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng, văn hóa, lịch sử, các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch của các ngành, lĩnh vực và các địa phương, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật và các kinh nghiệm, kiến thức quản lý của các triều đại phong kiến Việt Nam hay các kết quả nghiên cứu của các đề tài khoa học, dự án về quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, các kinh nghiệm của các nước hoặc các điều ước quốc tế, cam kết quốc tế cũng là những dữ liệu quan trọng, là căn cứ để nghiên cứu, hoạch định chiến lược, chính sách quốc gia về quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Trong đó, nhiều thông tin, dữ liệu là nguồn tài liệu có giá trị rất lớn, nhiều dữ liệu có vai trò lịch sử, có những dữ liệu là cơ sở về pháp lý, chính trị,... Cùng với sự phát triển của ngành tài nguyên và môi trường và bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu, rộng như hiện nay, các thông tin, dữ liệu phục vụ xây dựng chiến lược, chính sách quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường không ngừng được tạo ra và ngày càng đa dạng, phong phú hơn. Tuy nhiên, hầu hết các thông tin, dữ liệu phục vụ nghiên cứu, xây dựng chiến lược và chính sách quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường đến nay vẫn chưa được thu thập, lưu giữ và tổ chức quản lý tương xứng với giá trị, tầm quan trọng của nó. Thông tin, dữ liệu phục vụ công tác nghiên cứu, hoạch định chiến lược, chính sách quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường đến nay hầu như chưa được thu thập, hệ thống hóa. Một số các thông tin, dữ liệu đã được thu thập, lưu giữ nhưng lại được quản lý với các mục đích khác nhau. Các thông tin, số liệu hiện có thậm chí chưa được thu thập đầy đủ, thiếu đồng bộ và nằm phân tán ở nhiều ngành khác nhau hoặc ở nhiều cơ quan khác nhau và chưa được hệ thống hóa hay tích hợp chung để phục vụ các tốt hơn nhu cầu tiếp cận, khai thác và sử dụng thông tin, tránh sự trùng lặp trong điều tra, thu thập, xử lý và tạo nguồn thông tin, dữ liệu tin cậy cho hoạt động quản lý và ra quyết định. Trong khi đó, việc đầu tư trang thiết bị, công nghệ phục vụ hiện đại hóa hệ thống quản lý tư liệu, thông tin phục vụ công tác nghiên cứu, xây dựng chiến lược, chính sách về tài nguyên và môi trường cũng như xây dựng cơ chế phối hợp thu thập, xử lý và khai thác thông tin, dữ liệu là một vấn đề cần được quan tâm đúng mức, nhằm đảm bảo các điều kiện cần thiết cho việc khai thác, lưu trữ bảo quản tài liệu lâu dài phù hợp với nguồn kinh phí đầu tư lớn của Nhà nước để tạo ra nó. Đồng thời nhu cầu tin học hoá, hiện đại hoá công tác thông tin - lưu trữ xuất phát từ sự thúc đẩy của công nghệ thông tin. Đây là một quá trình phát triển tất yếu của xã hội, do trước đây các thông tin làm ra chủ yếu được lưu giữ theo công nghệ truyền thống (bằng văn bản) nên có một khối lượng lớn thông tin đang được lưu trữ, quản lý hiện nay chủ yếu ở dạng tương tự (analog). Khối thông tin này thường khó tiếp cận và khó lưu trữ lâu dài, cần được chuyển đổi sang dạng số (digital). Bên cạnh đó, đến nay rất nhiều các sản phẩm của ngành tài nguyên và môi trường đã chuyển sang dạng số nên việc tạo ra hệ thống lưu giữ chúng bằng công nghệ số là nhu cầu tự nhiên và tất yếu, nhằm làm đơn giản hóa việc tiếp cận, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu. Mặt khác các nhu cầu xuất phát từ bản thân lĩnh vực nghiên cứu ban hành chính sách, chiến lược nói riêng cũng đặt ra những yêu cầu phải thay đổi, hiện đại hoá công tác lưu giữ, hệ thống hóa các thông tin dữ liệu bởi các lý do: (1) khối lượng tư liệu ngày một lớn, (2) chủng loại tư liệu ngày càng phong phú do sự phát triển của các công nghệ sinh ra nó, (3) nhu cầu khai thác thông tin, tư liệu ngày một tăng: cả về mặt thời gian, khối lượng và tính chất của thông tin. Để thực hiện chức năng quản lý nhà nước về 07 lĩnh vực (đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản, môi trường, khí tượng thủy văn, đo đạc bản đồ, biển và hải đảo), công tác nghiên cứu, hoạch định chiến lược, chính sách quản lý cho cả ngành và đối với từng lĩnh vực là hoạt động ưu tiên của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Tuy nhiên, trên thực tế công tác này đang gặp các khó khăn nhất định, tác động đến chất lượng, tính khả thi của từng chiến lược, chính sách cụ thể. Một trong những khó khăn đó là Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng như Viện Chiến lược, Chính sách tài nguyên và môi trường chưa có một cơ sở dữ liệu thống nhất về chiến lược, chính sách làm căn cứ, “đầu vào” cho hoạt động hoạch định chiến lược, chính sách. Điều này làm cho việc khai thác, tiếp cận thông tin trong quá trình nghiên cứu, hoạch định chính sách, chiến lược của ngành hay của từng lĩnh vực cụ thể gặp rất nhiều khó khăn. Trên cơ sở đó, xây dựng và hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất về chiến lược, chính sách tài nguyên và môi trường, nhằm hỗ trợ nghiên cứu khoa học, hoạch định chiến lược, chính sách trên nền hạ tầng hệ thống công nghệ thông tin và truyền thông tiên tiến, phù hợp với xu thế phát triển chung so với các ngành kinh tế - xã hội trong nước cũng như trên thế giới. Với ý nghĩa đó, Viện Chiến lược, Chính sách tài nguyên và môi trường được Bộ giao tổ chức xây dựng và thực hiện Dự án xây dựng cơ sở dữ liệu chiến lược, chính sách về tài nguyên và môi trường. Cơ sở dữ liệu chiến lược, chính sách tài nguyên và môi trường sẽ là một thành phần trong hệ thống thông tin tài nguyên - môi trường và là cơ sở dữ liệu tin cậy nhằm cung cấp những thông tin dữ liệu phục vụ công tác nghiên cứu và xây dựng chiến lược, chính sách quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường cũng như việc triển khai thực hiện các chiến lược, chính sách này. Cùng với việc xây dựng cơ sở dữ liệu, Dự án cũng sẽ xây dựng một cơ chế hoạt động bao gồm quy chế quản lý và một tổ chức thực hiện quản lý thông tin dữ liệu về chiến lược, chính sách tài nguyên và môi trường. |
